بر كرانهء بيابان . چون كوفه را بنا كردند ، حيره خالى شد ؛ اما خاك و هواى حيره بهتر است و از آنجا تا كوفه يك فرسنگ راه است . « 1 » ياقوت علاوه بر تأييد گفتهء جغرافيانويسان قبل از خود دربارهء حيره مىنويسد : اين شهر بر كنار نجف واقع است . عده‌اى گمان كرده‌اند كه درياى فارس به آنجا متصل مىشده ( يعنى تا آنجا امتداد داشته ) . . . و جايگاه پادشاهان عرب از خانوادهء نعمان و اجدادش بوده و به حيرة البيضاء معروف بوده است . « 2 » به نوشتهء ابو الفداء ، منذر بن امرؤ القيس در آنجا كيش مسيحيت برگزيد و كليساهاى بزرگ بنا كرد . حيره در محلى است كه آن را نجف خوانند . « 3 » حمد الله مستوفى مىنويسد : حيره از اقليم سوم و از مداين هفتگانهء عراق است ، آثار و خرابيهاى كاخى كه نعمان براى بهرام گور ساخته بود هنوز پابرجاست و عمارتى بس عالى بوده است . « 4 » نجف . مدفن على بن ابى طالب ( ع ) و مورد تكريم عموم شيعيان است و در چهار ميلى مغرب خرابه‌هاى كوفه قرار دارد . اكنون شهرى آباد و پرجمعيت است . يعقوبى نخستين جغرافيادانى است كه از نجف نام برده و مىنويسد : . . . نجف ساحل درياى شور بوده كه در روزگار قديم تا حيره مىرسيده است . « 5 » نوشته‌اند ، به دو فرسنگى كوفه مشهد حضرت على ( ع ) است و آن را مشهد غروى خوانند ، چون حضرت ( ع ) را در مسجد كوفه زخم رسيد ، وصيت كرد كه بعد از وفات جسد مباركش را بر شترى گذارند و رها كنند . هرجا شتر فرود آمد او را آنجا دفن كنند و چنين كردند . شتر بر همين‌جا كه اكنون آرامگاه اوست ، فرود آمد . در عهد بنى اميه قبر مباركش را نمىتوانستند آشكار كنند تا اينكه در عهد عباسيان هنگام خلافت منصور عباسى ، امام ششم جعفر بن محمد ( ع ) محل قبر را مشخص كرد . « 6 » روايتهاى ديگرى نيز در اين زمينه وجود دارد . « 7 » به نوشتهء ابن حوقل ، ابو الهيجاء امير طايفهء آل حمدان حاكم موصل ( م . 317 ) گنبدى عظيم و مرتفع بر

--> ( 1 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 84 و حدود العالم ؛ ص 154 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 328 و مراصد الاطلاع ؛ ج 1 ، ص 441 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 339 . ( 4 ) . نزهة القلوب ؛ ص 40 . ( 5 ) . البلدان ؛ ص 88 . ( 6 ) . فرحة القريح و . . . ( 7 ) . براى اطلاع بيشتر ر . ك . : نزهة القلوب ؛ ص 31 و 32 .